Arena dello Stretto

Arena dello Stretto to nowoczesny amfiteatr na wolnym powietrzu, usytuowany na samym brzegu Cieśniny Mesyńskiej w Reggio Calabria. Jej półkolista forma przywodzi na myśl antyczne teatry, ale dzisiaj pełni przede wszystkim funkcję współczesnego centrum kultury. Wieczorem, gdy Sycylia zaświeci się tysiącem świateł po drugiej stronie cieśniny, a na scenie rozbrzmi muzyka – trudno wyobrazić sobie bardziej spektakularną scenografię we Włoszech.

Oficjalna nazwa obiektu to Anfiteatro Ciccio Franco – od 2006 roku arena nosi imię miejscowego senatora Francesco „Ciccio” Franco. Dla mieszkańców Reggio pozostaje jednak po prostu „Areną”, sercem letniego życia kulturalnego miasta i całej Kalabrii.

Historia

Zanim powstał amfiteatr, w tym miejscu funkcjonował Molo di Porto Salvo – główna przystań portowa Reggio Calabria. Trzęsienie ziemi z 28 grudnia 1908 roku, jedno z najsilniejszych w historii Europy, doszczętnie zniszczyło zarówno molo, jak i znaczną część miasta. Katastrofa pochłonęła szacunkowo ponad 100 tysięcy ofiar po obu stronach Cieśniny Mesyńskiej.

Odbudowa Reggio trwała dekady. W miejscu dawnego portu władze postanowiły wznieść obiekt o zupełnie nowym przeznaczeniu. Projekt monumentu z marmuru, zwieńczonego brązową posążką Ateny Promachos, powierzono architektowi Camillo Autore. Inauguracja nastąpiła w maju 1932 roku. Centralny obelisk z marmuru, znany jako Monumento a Vittorio Emanuele III lub cippo di Porto Salvo, upamiętniał królewskie lądowanie Vittoria Emanuela III w Porto Salvo po wstąpieniu na tron.

Warto tu rozróżnić dwa etapy historii tego miejsca. Monument z 1932 roku to właśnie marmurowy cippo z posągiem Ateny Promachos autorstwa Antonio Bonfiglio, natomiast dzisiejsza Arena dello Stretto jest późniejszą aranżacją przestrzeni wokół pomnika. Amfiteatralna widownia na lungomare rozwijała się dopiero w drugiej połowie XX wieku.

Brązowa statua Ateny Promachos – bogini wojowniczki broniącej miasta – jest dziełem mesyńskiego rzeźbiarza Antonio Bonfiglio. Pierwotnie była zwrócona ku morzu, a dziś patrzy w stronę miasta, co często odczytuje się jako symboliczny gest opieki nad Reggio. Z samą zmianą orientacji posągu bywa też łączona szersza atmosfera miejskiego odrodzenia, określana jako Primavera di Reggio, choć to pojęcie odnosi się szerzej do przemian zachodzących w mieście od lat 90.

Współczesna forma amfiteatru z półkolistymi schodami-siedziskami powstała w drugiej połowie XX wieku, nawiązując stylistycznie do tradycji teatrów Magna Graecia. Obiekt przeszedł modernizację i od lat służy jako główna przestrzeń plenerowa Reggio Calabria.

Nazwa Anfiteatro Ciccio Franco ma też wyraźny wymiar polityczny i pamięciowy. Francesco „Ciccio” Franco (1930–1991) był związkowcem CISNAL i senatorem MSI, a zarazem jedną z najbardziej rozpoznawalnych twarzy protestów w Reggio Calabria w latach 1970–1971 po decyzji o wyborze Catanzaro na stolicę regionu. Z rewoltą reggińską kojarzy się hasło „Boia chi molla”, dlatego nadanie jego imienia arenie w 2006 roku budziło i nadal budzi spory.

Co zobaczyć

Sama arena ma kształt półkolistych stopni opadających ku morzu, mogących pomieścić kilka tysięcy widzów. Usytuowanie jest unikalne – widownia zwrócona jest prosto na Cieśninę Mesyńską, z Sycylią jako naturalnym tłem sceny. Z areny dobrze widać wybrzeże z Mesyną po drugiej stronie wody, a w najwęższym miejscu cieśnina ma około 3,1 km szerokości. Etna jest widoczna tylko przy bardzo dobrej przejrzystości powietrza, a zjawisko Fata Morgana pojawia się rzadko, najczęściej o poranku i tylko przy specyficznych warunkach termicznych.

W centrum amfiteatru wznosi się wspomniany marmurowy pomnik z posągiem Ateny Promachos. Bogini, przedstawiona z hełmem i tarczą, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Reggio Calabria. Warto przyjrzeć się detalom rzeźby – jej klasyczna forma dobrze wpisuje się w monumentalny charakter całego założenia.

Arena stanowi integralną część Lungomare Falcomatà – słynnego nadmorskiego bulwaru, uznawanego za „najpiękniejszy kilometr Włoch”. Spacerując wzdłuż promenady, można płynnie przejść od amfiteatru ku secesyjnym pałacom i innym elementom miejskiej przestrzeni wystawienniczej oraz rzeźbom ustawianym przy lungomare.

Latem arena ożywa – w programie znajdują się koncerty, spektakle teatralne, pokazy filmowe i wydarzenia festiwalowe, a także imprezy takie jak Tesori del Mediterraneo. Odbywały się tu również transmisje RTL 102.5 i konkurs Miss Italia nel Mondo. To właśnie wieczorne wydarzenia najlepiej pokazują, jak mocno ten fragment lungomare jest wpisany w codzienne życie miasta.

Informacje praktyczne

Lokalizacja: Lungomare Falcomatà, Reggio Calabria – amfiteatr znajduje się na nadmorskim bulwarze, w bliskim sąsiedztwie Museo Nazionale della Magna Grecia
Wstęp: Arena jest ogólnodostępna i bezpłatna; podczas wydarzeń bilety kupuje się u organizatorów
Najlepszy czas: Letnie wieczory (czerwiec–wrzesień) – zarówno ze względu na program kulturalny, jak i spektakularne zachody słońca
Dojazd: Pieszo z centrum Reggio, ok. 20–25 min od dworca Reggio Calabria Centrale, lub przez stację Reggio Lido przy Lungomare

Arena leży na Lungomare Italo Falcomatà, w północnej części centralnego odcinka promenady, niedaleko Piazza Indipendenza i Corso Vittorio Emanuele III. Od Museo Archeologico Nazionale di Reggio Calabria dojście zajmuje około 5–8 minut pieszo. Od stacji Reggio Lido to około 5–10 minut pieszo, a z Reggio Calabria Centrale zwykle 20–25 minut spacerem lub kilka minut taksówką.

Na co dzień przestrzeń jest otwarta jako część promenady i można ją oglądać bez biletu. Podczas koncertów i wydarzeń wejście do części widowni bywa kontrolowane, a ceny zależą od organizatora i programu – nie ma jednego stałego cennika areny. Najaktywniejszy sezon przypada zwykle na miesiące letnie, szczególnie lipiec i sierpień.

← Powrót do Reggio Calabria