Castello Murat w Pizzo

Castello Murat to aragońska twierdza z XV wieku, znana jako miejsce uwięzienia, procesu i egzekucji Joachima Murata – marszałka Francji, szwagra Napoleona Bonaparte i króla Neapolu. Zamek stoi na klifie w historycznym centrum Pizzo, a w jego murach mieści się muzeum poświęcone ostatnim dniom Murata.

Historia zamku – od twierdzy do miejsca egzekucji

Początki budowli sięgają średniowiecza: najstarszym elementem jest wieża strażnicza (Torre Mastia) z końca XIV wieku, część systemu wież przybrzeżnych wznoszonych przeciw najazdom piratów saraceńskich. Ponieważ najazdy trwały także za Aragończyków, król Neapolu Ferdynand I (Ferrante) z dynastii aragońskiej dekretem z 12 listopada 1480 roku polecił twierdzę rozbudować – dodano mury, korpus główny i wieżyczkę strażniczą. Zamek nie był rezydencją szlachecką, lecz fortyfikacją i więzieniem strzegącym wybrzeża tyrreńskiego w tej części Kalabrii.

Joachim Murat był królem Neapolu w latach 1808–1815. Po klęsce Napoleona próbował utrzymać władzę, a w marcu 1815 ogłosił tzw. Proklamację z Rimini, wzywając Włochów do walki przeciw Austrii. Po porażce wojsk neapolitańskich pod Tolentino 2–3 maja 1815 uciekł, a jesienią podjął jeszcze jedną, już desperacką próbę odzyskania tronu.

Przez wieki zamek pełnił funkcję militarną i więzienną, ale to wydarzenia z października 1815 roku na zawsze wpisały go w europejską historię. Wyprawa z Korsyki miała wylądować pod Salerno, ale burza zepchnęła statki do Kalabrii i 8 października 1815 roku Murat z garstką zwolenników wysiadł w porcie w Pizzo, licząc na poparcie ludności. Zamiast tego został zatrzymany przez żandarmerię burbońską pod dowództwem kapitana Trentacapilliego i osadzony w zamkowym więzieniu.

Sąd wojskowy zebrał się błyskawicznie. Proces miał charakter doraźny, a wyrok śmierci zapadł bardzo szybko. 13 października 1815 roku Murat stanął przed plutonem egzekucyjnym na dziedzińcu zamku. Według przekazów odmówił zawiązania oczu i sam wydał rozkaz strzelcom; jego ostatnie słowa najczęściej przytacza się jako „Oszczędźcie twarz, celujcie w serce. Ognia!” (fr. Épargnez le visage, visez au cœur. Feu !). Miał 48 lat.

Nazwa Castello Murat przylgnęła do fortecy znacznie później. To nie Murat zbudował zamek – obiekt był już od stuleci nadmorską twierdzą obronną. Jednak właśnie jego uwięzienie, proces i egzekucja sprawiły, że dawną strażnicę zna dziś cała Europa.

Muzeum Murata – co zobaczyć wewnątrz

Zamek mieści Museo Murattiano, niewielkie muzeum historyczne. Ekspozycja koncentruje się na pobycie Murata w Pizzo w październiku 1815 roku, jego procesie, ostatnim liście do Karoliny Bonaparte i egzekucji. Ostatnie dni Murata odtwarzają manekiny w strojach z epoki. To nie jest duże muzeum militarne, lecz miejsce pamięci, które dobrze uzupełnia spacer po starym mieście.

Cele w półpodziemiach – długim, wąskim korytarzem dochodzi się do cel, w których więziono Murata i żołnierzy jego wyprawy. Kamienne wnętrza i grube mury przypominają, że budowla była przede wszystkim twierdzą i więzieniem.

Sala procesu i cela Murata – na pierwszym piętrze odtworzono salę, w której odbył się doraźny proces, oraz celę, w której Murat spędził ostatnie chwile: wyspowiadał się u kanonika Masdei i napisał po francusku pożegnalny list do żony Karoliny Bonaparte i czworga dzieci.

Dziedziniec egzekucji – miejsce, gdzie padły strzały. Upamiętnia je tablica, a z murów rozciąga się widok na Zatokę Świętej Eufemii (Golfo di Sant’Eufemia).

Sala ekspozycyjna – dokumenty związane z procesem, kopie korespondencji i pamiątki z epoki. Wyróżnia się marmurowy hełm – jedyny ocalały fragment ok. 5-metrowego posągu króla Ferdynanda IV Burbona w stroju rzymskiego wodza, dzieła Antonia Canovy. Posąg stał w Pizzo do 1860 roku, kiedy zniszczył go stacjonujący w mieście oddział garibaldczyków.

Informacje praktyczne

Przed wizytą najlepiej sprawdzić aktualne godziny otwarcia i ceny bezpośrednio u operatora obiektu, bo to dane, które potrafią się zmieniać. W październiku zamek bywa także miejscem rievocazione storica, czyli rekonstrukcji historycznej z udziałem statystów w strojach z epoki związanych z rocznicą lądowania i egzekucji Murata. Według ENIT wydarzenie organizowane jest co 4 lata, dlatego przy planowaniu jesiennego pobytu w Pizzo dobrze sprawdzić, czy przypada akurat jego edycja.

Sama forteca jest obiektem historycznym z grubymi murami i schodami, więc pełna dostępność bez barier może być ograniczona. Jeśli podróżujesz z wózkiem dziecięcym albo potrzebujesz udogodnień dla osób z niepełnosprawnościami, najlepiej potwierdzić warunki zwiedzania przed przyjazdem. Zamek stoi w starej części miasta – po drodze czekają podejścia, schody i nierówne nawierzchnie typowe dla historycznego centrum Pizzo.

Najwygodniej połączyć wizytę z kościołem San Giorgio Martire w centrum Pizzo, gdzie ciało Murata złożono we wspólnym grobie w podziemiach; miejsce pochówku upamiętnia płyta w posadzce pośrodku nawy. Po zwiedzaniu najlepszym zakończeniem są lody tartufo di Pizzo na Piazza della Repubblica – głównym placu i „salonie” miasta.

← Powrót do Pizzo

Ostatnia aktualizacja: 25 września 2026

O autorce

Karina

Pasjonatka podróży i Włoch, szczególnie Kalabrii. Odkrywa najpiękniejsze zakątki południowych Włoch i dzieli się swoimi doświadczeniami, aby inspirować innych do wypraw w ten magiczny region.